اسكندر بيگ تركمان
مقدمه 9
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
در چاپ حاضر كه باهتمام بنگاه امير كبير انتشار مييابد اين نقص رفع شد . من در پايان جلد سوم كتاب از ص 1097 - 1116 افتادگى را از روى نسخهء متعلق بمجلس بطبع رسانيدم . جلد دوم حوادث و وقايع سى سالهء اول پادشاهى شاه عباس ( سالهاى 996 - 1025 ) را شامل است . چنان كه مؤلف مينويسد بايد به خاتمهاى ختم شود كه آن « خاتمه » در هيچيك از نسخ عالم آرا ديده نشده است . مگر اينكه « خاتمه » را آن چند سطرى فرض كنيم كه در كيفيت ختم كتاب و تصميم به نوشتن جلد سوم در ص 373 چاپ كنونى مندرج است . اين فرض هم درست نيست به اين علت كه خود مؤلف مواضيع و مباحث خاتمه را توصيف و تبيين كرده است ، ناگزير همانطور كه ميگويد تحرير « نتيجه » را موكول بآينده و « وفاى عمر » كرده بوده و قصد داشته است كه آن را در جلد سوم بگنجاند . جلد سوم مربوط است به شرح حوادث قرن دوم پادشاهى شاه - عباس ( يعنى دوازده سال ) كه بسال 1038 ختم مىشود . استورى ، دانشمند انگليسى ، در ص 310 كتاب « تأليفات فارسى » تبويب و تقسيم عالم آرا را چنين بيان مىكند : 1 ) مقدمه : در منشأ خاندان صفويه و پادشاهى شاه اسماعيل و شاه طهماسب . 2 ) صحيفهء اول : از تولد شاه عباس ( سال 978 ) تا جلوس او ( سال 996 ) . 3 ) صحيفهء دوم : مقصد اول - سى سالهء اول پادشاهى شاه عباس ( تا سال 1025 ) ، مقصد دوم - ( بعضى از ايام را صحيفهء سوم مينامند ) ،